Sunday, June 25, 2017

О книга ЭСЕНОВ Рахим Махтумович Красный подишах

Красный подишах
Торонто - Описанме от издателя - Ozon.Ru Live Library
Новый роман-хроника "Красный падишах" о трагической фигуре первого руководителя Туркменистана Недирбая Айтакова, показанной на фоне туркменской действительности начала ХХ века и драматических событий советской истории 20-30-х годов. Сын рыбака из глухого мангышлакского селения на берегу Каспия, Айтаков был одним из немногих самородков, кто вопреки обстоятельствам упорно овладевал знаниями, стремился изменить к лучшему судьбу своего народа, искренне поверив в советскую власть. Но, как и большинство людей его поколения - ярких деятелей нового строя, стал жертвой сталинского террора. Книга Р.Эсенова, написанная в художественной форме, основана на воспоминаниях современников героя и неизвестных материалах из архивных фондов России и Туркменистана.

Wednesday, June 21, 2017

Жизнь, работ и мероприятий Рахим Махтумович Эсенов - زندگی، آثار و فعالیت های رحیم مختومویچ اسنف

Рахим Махтумович Эсенов
Биография Рахим Махтумович Эсенов
Туркменский писатель, уроженец Западного Туркменистана, участник Великой Отечественной войны (1941-1945 гг.), член Союза писателей России, член редколлегии газеты «Литературная Россия».
Народный писатель Туркмении Рахим Махтумович Эсенов родился в Ашхабаде в многодетной семье. Фронтовик, участник Великой Отечественной войны. После демобилизации с отличием окончил Туркменский государственный университет. Кандидат исторических наук. Был главным редактором Радиокомитета ТССР, корреспондентом в Совинформбюро (АПН), собкором газеты «Правда» по Туркмении, министром культуры ТССР. Возглавлял Союз писателей Туркменистана, работал секретарём СП СССР. Избирался председателем Общества дружбы и культурной связи с зарубежными странами Туркменистана, председателем Комитета защиты мира. В 1990-е годы работал ведущим научным сотрудником Института истории АН Туркменистана.

Wednesday, June 07, 2017

Краткий взгляд на историю начала ХХ века у Туркменсахра
نگاهی کوتاه به تاریخ تورکمنصحرا در اوایل قرن بیستم

Taryh

Освободительная движение у туркмены Ирана в 1924-1925: восстание Туркмен в Иране (май 1924- май 1925). Освободительная движение под лозунгом туркменской автономии. Был вызван мероприятиями правительства Ирана по переводу кочевых племён к оседлости.

Возглавлялось Советом племенных вождей и аксакалов с избранным президентом т.н. Туркмены Республики Осман ахуном, (Военнии) операциями под руководителями турецкии офицеры: Кадыр-Эффенди, Мустафа-бей, Худаяр-Эффенди, Мурад-бей, Султан-паша (Хан Йомудский).
*****
جنبش رهایی بخش در بین ترکمنهای ایران در سال های 1924-1925/م.:
Tagsyr Osman Ahun

قیام ترکمن های ایران در ماه مه سال 1924 تا یک سال بطول انجامید و در نهایت می توان گفت این جنبش تا ماه مه سال 1925 ادامه داشت. جنبش آزادی بخش ترکمن های ایران تحت لوای استقلال ترکمنستان پیش برده شد. در این رابطه اقدامات دولت ایران بجای حل و فصل این مسئله، با انتقال ایلات و عشایر غیر ترکمن به ترکمنصحرا به سرکوب این جنبش می پردازند. رئیس شورای بزرگان و سران قبایل به عنوان رئيس جمهور منتخب ترکمن «جمهورباشلئق عثمان آخون» را بر می گزینند (وضعیّت نظامی). عملیات آزادسازی مناطق ترکمن نشین شمال ایران تحت رهبریّت افسران ترکیه: قادیر افندی، مصطفی بیگ، خدایار افندی، مراد بیگ، سلطان پاشا و «خان یمودسکی (لألی خان)» پیش برده می شود.
تورنتو – پژوهشگر د. خ. اونق: با توجه به دوره تحقیاتی اینجانب که مربوط به اعصار XIX-XX/م. «تاریخ معاصر» می شود، در جوار کارهای علمی فوق تخصصی در انستیتو پژوهشی تاریخ در آکادمی علوم ترکمنستان، بخشی از اوقاتم را برای مصور کردن شخصیّت های مربوط به آن دوره صرف نموده بودیم. در این رابطه تعدادی تصاویر قدیمی به دستم رسید که ضمن کار بر روی این تصاویر آن ها را در یک تابلوی نقاشی ضمن بازسازی، به حوادث مربوط به آن دوره نیز پرداختیم. همچنین در این روند پژوهش هایی صورت گرفت که آن را طی کتابچه ای که به وقت خود به صورت کتاب منتشر خواهیم کرد، بانجام رسانیدیم. ذیلاً اهم آنها را در این پست ارائه و فایل پی دی اف آن را می توانید از اینجا دریافت دارید!

Tuesday, May 23, 2017

Махтумкули и его время также Стихи написаны в тюрьме пункте

Стихи написаны в тюрьме пункте
Dr. H. OWNUK: Akademik Myrat Annanepesowyň «Magtymguly we onuň zamanasy hem Bendilikde ýazylan şygyrlar” kitabyny ýaňy ýakynda köne şrift (klassik arap-pars elipbiýi) - sine geçirdik. Bu kitabyň birinji bölümi "Magtymguly Pyragynyň döwri" we ikinji bölümi bolsa "Bendilikde ýazylan şygyrlar" ady bilen tamamladyk. Bu kitabyň ikinji bölümi "Kyýat han bilen onuň ogly Ýagşymämet hakynda bolup geçýär.
Olar Türkmenistanyň günorta-günbar çäklerinde (Kümüşdepe, Esenguly we Çelekende) ýaşapdyrlar. Olar Türkmenleri, Eýran we Hywa hökümdarlaryndan goramak üçin Orsýet patyşalygyndan kömek sorap olaryň tabynlygyna geçmekligi talap edipdirler. Russýa Türkmenlere üns bersede, Ýomut Türkmenleriň hany Kyýat han we onuň ogly Ýagşymämedi Eýran şasy Mämetşa Gajaryň orslara para berip olary tutdyrmagy, bu topar türkmenleriň Eýran bilen baglylykda ilkinji syýasy hereketleri dir. Olar ömrüni Orsýedin türmelerinde geçirýärler. Kyýat han Teblisin türmesinde göreji kör bolup dünýäden ötýär, Ýagşymämet bolsa ilki Waronž soň bolsa Sankt-Piterburgda köp wagtlap zyndanda oturup, ol hem şol ýerlerde dünýäden gidýär.
Ýagşymämet türmä düşenden soň onuň iki oglyny hem orslar grow (zamon /ýesir/) edip Orsýede äkitýärler. Olary ýorite harby disantyň mekdebinde okuwa göýberýärler. Bu iki oglanjyklryň biri Orsýedin sowugyna çydamany nahoşlap dünýäden gitýär. Ondan soň Ýagşymämet hem türmede dünýäden gitýär.
Emma beýlejki bir sany galan oglanjyk Orsýedin ýokary harby mekdebini tamamlap Krasnowodskiýa (häzirki Şagadam) gulluga gelýär. Şol wagtdan beýläk olar #Han Ýomutski - #Etrek – Gürgen türkmenleriniň 1924 – inji ýyldaky jümmüşine #Gaýgysyz_Atabaýew dagylaryň buýrugy boýunça harby kömek berýär. Ýagşymämet sowatly we akylly parasatly adam, bolupdyr. Ondan köp sanly goşgular galýar. Ol goşgulary professor Myrat Annanepesow “Bendilikde ýazylan şygyrlar” ady bilen neşir etdi. Şu işi Türkmensähra elipbiýisine-de geçirip neşir etmäge synanşýarys. ....
******
مختومقلی و اونونگ زاماناسی هم بندی لیکده یازپلان شئغئرلار
قیات خان (XIX عاصئر) #قیات_خان
د. خ. اونق: ...قیات خان XVIII عاصئردا #کومیش_دپه ده یوموت لارئنگ کور طایپاسئندا دۆنیا اینیأر. اول شول دؤورینگ دمیرچی اوستا اچری - ماشغالاسئندان بولانی اۆچین ایشجنگ و ‌ازبر آدم بولوپ دئر. قاجارلارئنگ مأمدشاه دؤوری اولار. قاجارلارئنگ مأمدشاه دؤوری اولار #ترکمن لره چؤکدیر سالغئت سالئپ #جاپاربای تورکمنلری کؤپ باسقی آستئندا قویوپ دئرلار.
قیات خان - Kyýat han

تۆرکمن لری کؤپ باسقی آستئندا قویوپ دئرلار. قاجارلارئنگ ظلومئنا چئدامادئق قیات خان اهلی شای – اسباب لاری، دنگیز انجام لاری و دمیرچیلیک اوستا آبزال لارئنی آلئپ کۆمیش دپه دن ایلکی #حسنقلی- #اسنقلی- سونگ بولسا چلکنه گؤچیار. ...
سونگ بولسا چلکنه گؤچیأر. ... قیات خان خازار دنگزی نینگ کناریاقا تۆرکمن لری نینگ خاص غورپلی و اولی تأجرینه اؤوریلیپ دیر. اول ایلکینجی گزک تۆرکمن لرینگ وکیلی حؤکمۆنده مشهور#گلستان و #تورکمنچای یورت آرا (قاجارلار بیلن #روسیه دؤولت لری نینگ آراسئنداقی ۱۸۱۳ - نجی یئلدا بولوپ گچن یاراشئق) گپلشیک لره غاتناشیار. شول مشهور گپلشیک لر تفلیس ده و قاراباغ دا گچیریلیپ مشهور شرطنامالارا قول چکیلیأر.... سونگ لاردا روسییادان گلن کالنین – ینگ یولباشچی لئغئنداقی اکسپدیسیانی قیات خان غارشی آلیار. و اورسیئت دولتی، تۆرکمن لری اؤز تابعین لئغئنا آلماغئنا یۆزلنیأرلر. ...

Friday, May 12, 2017

Из документах Российская Государственная Библиотека - Карточка, Документ и Описание о наукам

* Из документах Российская Государственная Библиотека - Карточка, Документ и Описание о научные по специальность 07.00.02 Отечестьвенная история по Туркменский языка, 
* The documents that in Library of Russian State from Ownuk, Hangeldi - Card, Document and Description of scientific specialty 07.00.02 local National history, In Turkmen language
* حفاظت از اسناد و مدارک تحصیلات عالی در کتابخانه دولتی روسیه مربوط به اونق، خانگلدی- شامل کارت درخواست، سند موجود و شرح تخصص علمی 07.00.02، با عنوان "تاریخ ملی محلی، به زبان ترکمنی
قطعه اوّل: Picture 1
Из документах Российская Государственная Библиотека
قطعه دوّم: Picture 2

Описание о научные по специальность 07.00.02 Отечестьвенная история

Saturday, April 08, 2017

Среди киргизов и туркменов на Мангышлаке. 1903

Туркмен в Хивинском халата
Ресурс: Рихард Карутц, Страница Эртир (Comment-2794675 - Ertir-Kom)- Δ-χαυse

Население Мангышлака состоит из киргизов и туркменов и распределяется в настоящее время так, что последние занимают прибрежную полосу, шириною от десяти до двадцати верст, и доходят на севере до форта Александровского; киргизы же занимают остальное, значительно большее, пространство. Но не всегда это было так. По преданию, здесь раньше жили монголы — воспоминание, должно быть, о кипчакском царстве Батыя, внука Чингисхана, которое простиралось от России до Аральского моря и заключало в себе Усть–Уртскую возвышенность; затем здесь поселились туркмены, пришедшие из Туркестана. Об этом я слышал следующее предание:

Monday, April 03, 2017

دانستن هفت پشت از نیاکان خود بر هر ترکمنی واجب بوده است

رسم توضيحي 1. نمودار مرسوم تبارشناسی
... در مخاصمات غصب زمین های حاصلخیر اهالی از جانب حکومت رضاشاهی، قتل های طراحی شده ای را در بین این اهالی بوجود می آوردند که در نتیجه آن؛ "یکی از آمرین حکومت توسط آمر دیگر ی کشته می شد و آن قتل را به گردن یکی دیگر از اهالی که بی گناه و مورد غضب حکومت است، انداخته می شده است!"
تورنتو - د. خ. اونق: یکی از عواملی که امروزه تورکمن ها را از پراکندگی بیش از حد محفوظ داشته، واجب بودن "دانستن هفت پشت از نیاکان خود" بوده است. بقول پژوهشگران برجسته دنیا چون بارتولد، برتلس و وامبری که در مورد تاریخ تورکمن تحقیقات گسترده ای داشتند، تورکمن ها را به لحاظ داشتن مکتوب های اتنوگرافیک و دموگرافی پربار، اصیل ترین طوایف می دانستند. چنانکه امروزه ما در تاریخ به تمامی عناوین، اونغون ها، طاغماها (طاموغاها) و عناوین نسب ها، ... پی می بریم که آنها از جانب کاتبینِ تحقیق و تفحص، مکتوب مانده است.
تبارنامه یا شجره نامه /شناسنامه به مفهوم عام/: به طور خلاصه مطالعه خاستگاه خانواده و تاریخ آن است به عبارت دیگر گردآوری فهرست هایی از نسب نامه نیاکان که آنها را در نموداری با عنوان "شجره نامه" و یا سایر اشکال نوشته می شود، مرتب می کنند. کلمه "شجره نامه یا نسب نامه: /genealogy/" از دو واژه یونانی به معنای "نژاد" و یا "خانواده" و از سوی دیگر نظریه یا علم "تبارشناسی /ancestry"/ است. بنابراین مشتق شده است از ردیابی و شناسایی اصل و نسب و علم مطالعه سوابق خانوادگی. در این حالت آن برای نشان دادن خطوطی از تبار نیاکان را در بر می گیرد که بصورت یک درخت با ریشه، تنه و شاخ و برگ های آن، به شکل "نمودار /Charts and graphs/" در می آید. نمودار "شجره نامه" برای اکثر مردم در کتاب های آموزشی تاریخ، شامل اشکال، فلش، خطوط موازی، یک خط پلیسه دار که دلالت بر گذار از نسلی به نسل دیگر دارد، نشان داده می شود.

Sunday, April 02, 2017

Туркменские исторические объекты в музеях по всему миру

Историк Масон в Туркменя
Отсюда и исходит имеющаяся определенная общность в художественной культуре и искусстве, этнографических чертах казанских татар (особенно Заказанья) и огузов-туркмен (племена иомутов, са-рыков, текинцев). Это проявляется в сходстве и родственности многих форм украшений, орнаментальных комплексов5, в одежде, головных уборах и др. Традиции салтовской культуры вожских булгар довольно устойчиво сохраняются в культуре казанских татар и послужили основой развития высоких достижений в области архитектуры, строительного дела и искусства.
Туркмен унгун и тамуга-1
Данил Бирюков "Туркмены - нация, сохранившая историю предков с III тысячелетия до нашей эры". Зооморфные сюжеты, появились еще в 3 тысячелетии до н. э. (козлы, кошки, змеи).

Sunday, March 19, 2017

1396-nji Nowruz Gutlagy-Happy Newruz Bayram
تبریکات نوروزی سال ۱۳۹۶– ۱۳۹۶-نجی یئل نوروز بایرامی قوتلاغی

نوروز بایرامی بارئنگئزا قوتلی بولسئن
HAPPY "NOWRUZ BAYRAM" CELEBRATION!
NOWRUZ BAÝRAMY BARYŇYZA GUTLY BOLSYN!
С НАСТУПАЮЩИМ HOBPУЗ БАЙРАМOM!
یتیپ گلیأن تأزه یئل نوروزبایرامئنی بارئنگئزا قوتلاماق بیلن ، سیزه و ایچری ماشغالا اوجاغئنگئزا جان ساغلئق و آغزئبیرلیک هم آلئپ باریان مقصاتلی ایشلرینگیزده اوستونلیک آرزو ادیأریس!
Ýetip gel‎‎ýän täze ýyl Nowruz baýramyny baryňyza gutlamak bilen, size we içeri-maşgala ojagyňyza jan saglyk we alyp baryanmaksatlyňyzda üstünlik hemra bolsyn!
فرا رسیدن سال نو (جشن نوروز) را ضمن تبریک، به شما و کانون گرم خانواده تان، آرزوی سلامتی و اتّحاد، همچنین در فعّالیّتهای آرمانخواهانه و هدفمندتان پیروزی یار و یاورتان گردد. ..